SANDAKAN: Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) N55 Elopura, YB Calvin Chong Ket Kiun, menggesa Kerajaan Negeri Sabah memberikan penjelasan yang menyeluruh, terperinci serta bersandarkan data berhubung kelewatan serius dan peningkatan kos Projek Lebuh Raya Pan Borneo Sabah Fasa 1.
Menurut beliau, penjelasan yang diberikan kepada rakyat tidak seharusnya sekadar bersifat umum mengenai perkembangan projek, sedangkan persoalan mengenai kelewatan dan peningkatan kos masih belum dijawab secara jelas.
Beliau berkata, berdasarkan Laporan Ketua Audit Negara, sehingga 31 Mac tahun ini, daripada keseluruhan 35 pakej projek Lebuh Raya Pan Borneo Sabah Fasa 1, hanya 4 pakej telah siap, manakala 31 pakej lagi masih dalam pelaksanaan. Daripada jumlah tersebut, 9 projek dikategorikan sebagai projek bermasalah, manakala 13 projek mengalami kelewatan kemajuan.
“Projek ini pada asalnya dijadualkan bermula pada tahun 2016 dan siap pada tahun 2021. Kini kita sudah memasuki tahun ke-10, namun sebahagian besar projek masih belum disiapkan.
“Kerajaan Negeri perlu menjelaskan kepada rakyat, di peringkat manakah masalah berlaku dan mengapa projek infrastruktur yang begitu penting kepada Sabah ini terus mengalami kelewatan,” katanya.
YB Calvin turut menarik perhatian terhadap peningkatan kos keseluruhan projek, yang dilaporkan meningkat daripada RM17.91 bilion kepada RM18.96 bilion, iaitu peningkatan kira-kira RM1.05 bilion.
“Ini bukan jumlah yang kecil. Setiap pertambahan kos melibatkan wang rakyat. Kerajaan tidak boleh sekadar memberitahu bahawa projek masih berjalan tanpa menjelaskan mengapa berlaku kelewatan, mengapa kos meningkat dan ke mana peruntukan tambahan tersebut disalurkan,” tegas beliau.
Menurut beliau, Lebuh Raya Pan Borneo merupakan antara projek infrastruktur terpenting di Sabah kerana ia bukan sahaja melibatkan hubungan jalan raya, malah memberi kesan langsung kepada perjalanan harian rakyat, pengangkutan barangan, aktiviti perniagaan serta pembangunan ekonomi negeri.
Oleh itu, katanya, sebarang kelewatan dan peningkatan kos tidak seharusnya dianggap sebagai isu pentadbiran biasa, sebaliknya perlu diberikan perhatian dan pengawasan awam yang sewajarnya.
YB Calvin berkata, laporan Ketua Audit Negara turut mengenal pasti beberapa isu berkaitan perancangan, pelaksanaan dan pemantauan projek, termasuk perubahan kerja, pemindahan utiliti awam, perubahan reka bentuk serta pengurusan projek.
“Kerajaan perlu menjelaskan bagaimana perkara-perkara ini telah menyumbang kepada kelewatan dan peningkatan kos projek.
“Jika masalahnya melibatkan tanah, nyatakan kawasan yang terlibat dan berapa lama kelewatan berlaku. Jika melibatkan pemindahan utiliti awam, jelaskan agensi mana yang bertanggungjawab dan mengapa ia tidak dapat diselesaikan mengikut jadual.
“Jika melibatkan perubahan reka bentuk, rakyat berhak mengetahui siapa yang mencadangkannya, mengapa perubahan tersebut diperlukan dan berapa jumlah tambahan kos yang terlibat,” katanya.
Beliau menegaskan bahawa setiap kali berlaku kelewatan projek, kerajaan tidak seharusnya hanya memberikan alasan umum seperti “masalah teknikal”, “isu penyelarasan” atau alasan lain tanpa disertakan maklumat yang jelas.
“Rakyat tidak hanya memerlukan jawapan bahawa ‘projek sedang berjalan’. Rakyat memerlukan kadar kemajuan yang jelas, tarikh siap yang jelas serta penjelasan mengenai tanggungjawab setiap pihak yang terlibat,” katanya.
Sehubungan itu, YB Calvin turut menggesa Kerajaan Negeri mendedahkan perkembangan sebenar bagi kesemua 35 pakej projek, termasuk butiran mengenai 9 projek bermasalah dan 13 projek yang mengalami kelewatan.
Antara maklumat yang perlu dijelaskan termasuk kadar kemajuan setiap projek, tarikh siap asal dan tarikh siap terkini, nilai kontrak, jumlah pertambahan kos serta faktor yang menyebabkan kelewatan.
“Jika kerajaan yakin bahawa semua proses telah dilaksanakan mengikut prosedur, maka kemukakan data dan rekod berkaitan untuk pengetahuan rakyat. Jangan sampai rakyat hanya mengetahui keadaan sebenar projek melalui laporan audit selepas berbilion ringgit wang awam telah dibelanjakan,” katanya.
YB Calvin menegaskan bahawa rakyat Sabah tidak menolak pembangunan Lebuh Raya Pan Borneo. Sebaliknya, rakyat telah lama menantikan projek tersebut disiapkan bagi meningkatkan sistem pengangkutan dan merangsang pembangunan ekonomi negeri.
“Kita menyokong pembangunan, tetapi sokongan terhadap pembangunan tidak bermaksud kerajaan boleh terlepas daripada tanggungjawab untuk memberikan penjelasan dan memastikan ketelusan.
“Lebih besar jumlah wang awam yang terlibat dalam sesuatu projek, lebih penting projek tersebut dipantau secara telus dan boleh dipertanggungjawabkan,” katanya.
Beliau turut menggesa kerajaan negeri bersama kementerian dan agensi Persekutuan berkaitan menjalankan semakan menyeluruh terhadap baki projek Lebuh Raya Pan Borneo Sabah Fasa 1, khususnya dari aspek kemajuan, perubahan kos dan pengurusan projek.
Menurut beliau, langkah pembetulan yang jelas perlu dilaksanakan bagi memastikan projek-projek yang masih berbaki tidak terus mengalami kelewatan serta mengelakkan peningkatan kos yang berterusan.
“Rakyat Sabah sudah menunggu selama 10 tahun. Apa yang rakyat perlukan sekarang bukan lagi janji, tetapi fakta, data dan jadual masa yang jelas.
“Kerajaan perlu menjelaskan bila sebenarnya Lebuh Raya Pan Borneo ini dapat disiapkan dan berapa lagi kos yang perlu ditanggung oleh rakyat akibat kelewatan tersebut.
“Projek awam boleh mengalami kelewatan, tetapi kelewatan mesti dijelaskan. Kos boleh berubah, tetapi setiap pertambahan mesti diterangkan. Wang rakyat mempunyai batasnya dan setiap keputusan yang melibatkan wang awam mesti disertai ketelusan serta akauntabiliti.”
