Oleh – JACK GIAU, PRESIDEN PERTUBUHAN PERPADUAN RAKYAT KEBANGSAAN SABAH (PERPADUAN)
KOTA KINABALU: Pertubuhan Perpaduan Rakyat Kebangsaan Sabah (PERPADUAN) menyuarakan kebimbangan serius berhubung laporan mengenai projek pembangunan luar bandar di Sabah dan Sarawak yang dikatakan diarahkan untuk dibatalkan atau ditangguhkan, termasuk projek yang telah menerima Surat Setuju Terima (SST).
Perkara ini memerlukan penjelasan rasmi yang lengkap kerana ia menyentuh keperluan asas, peluang ekonomi dan kesejahteraan rakyat, khususnya masyarakat luar bandar dan pedalaman.
Oleh sebab terdapat kenyataan awam yang menggunakan istilah “dibatalkan” dan penjelasan lain yang menyebut “ditangguhkan”, PERPADUAN meminta kerajaan mengesahkan status sebenar setiap projek.
Perbezaan istilah ini penting: rakyat perlu mengetahui sama ada projek dihentikan secara muktamad, ditunda sementara, ditender semula atau akan diteruskan dengan jadual baharu.
Sehingga pengesahan rasmi diberikan, kerajaan wajar menerbitkan maklumat projek yang boleh disemak orang awam.
PERPADUAN juga ingin mengetahui mengapa laporan pembatalan atau penangguhan ini kelihatan memberi tumpuan kepada Sabah dan Sarawak.
Adakah projek pembangunan di negeri-negeri Semenanjung turut dibatalkan atau ditangguhkan?
Kami meminta Kerajaan Persekutuan menerbitkan angka menyeluruh bagi seluruh negara—dari Perlis hingga Johor, termasuk semua negeri lain—yang menyatakan jumlah projek dibatalkan, ditangguhkan atau diteruskan, nilai peruntukan, sebab keputusan dan status terkini setiap projek.
Penjelasan berdasarkan data yang sama bagi semua negeri penting supaya rakyat dapat menilai sama ada keputusan dibuat secara telus, konsisten dan adil;
PERPADUAN tidak mahu membuat andaian tanpa angka rasmi.
PROJEK PEMBANGUNAN BUKAN SEKADAR ANGKA DALAM BELANJAWAN
Jalan luar bandar, jambatan, bekalan air, elektrik, sekolah dan kemudahan kesihatan bukan kemewahan.
Semua ini menentukan sama ada penduduk boleh membawa hasil pertanian ke pasaran, mendapatkan rawatan tepat pada masanya, menghantar anak ke sekolah dengan selamat serta menjalankan perniagaan dengan kos yang munasabah.
Apabila projek tergendala, kesannya ditanggung oleh rakyat setiap hari, bukan hanya oleh jabatan atau kontraktor yang mengurus pelaksanaannya.
PERPADUAN menggesa kerajaan Persekutuan menjelaskan kedudukan peruntukan, komitmen kontrak, proses perolehan dan sebab setiap perubahan status. Kelulusan belanjawan, pengeluaran SST, peruntukan yang telah disalurkan dan pembayaran sebenar merupakan perkara yang berbeza.
Oleh itu, maklumat setiap projek hendaklah dikemukakan dengan tepat supaya rakyat tidak dikelirukan oleh angka umum atau kenyataan yang tidak menjawab persoalan utama.
Dalam Belanjawan 2027, jumlah perbelanjaan Persekutuan yang diumumkan untuk Sabah ialah RM18.7 bilion, berbanding RM17.6 bilion pada 2026.
Namun, angka RM18.7 bilion bukan keseluruhannya peruntukan projek pembangunan.
Menurut penjelasan Menteri KewanganSabah, jumlah itu turut meliputi kos pengurusan kementerian dan jabatan Persekutuan, termasuk gaji kira-kira 120,000 penjawat awam Persekutuan yang bertugas di Sabah.
Jabatan Pendidikan dan Jabatan Kesihatan dilaporkan menggunakan lebih separuh daripada jumlah tersebut bagi perbelanjaan pengurusan.
Setakat maklumat yang diterbitkan, pecahan tepat jumlah gaji, kos operasi lain dan baki khusus untuk pembangunan belum diperincikan secara menyeluruh kepada orang awam.
Oleh itu, PERPADUAN menuntut Kerajaan Persekutuan menerbitkan jadual terperinci yang menunjukkan jumlah gaji, kos operasi setiap kementerian/jabatan, peruntukan pembangunan, perbelanjaan sebenar, baki belum dibelanjakan serta jumlah yang telah terikat dengan projek sedia ada.
PERPADUAN turut menggesa agar baki peruntukan pembangunan yang belum terikat dengan komitmen sah dipertimbangkan untuk disalurkan melalui Tabung Pembangunan Negeri Sabah yang khusus, dengan akaun berasingan, audit berkala dan pemantauan bersama supaya dana benar-benar sampai kepada projek asas yang diperlukan rakyat.
PERUNTUKAN RM18.7 BILION: BERAPA UNTUK GAJI DAN BERAPA UNTUK PEMBANGUNAN?TANGGUNGJAWAB KERAJAAN DAN KETELUSAN PERUNTUKAN
Apabila sesuatu projek diumumkan atau diluluskan, rakyat sewajarnya mendapat maklumat yang jelas tentang skop kerja, lokasi, nilai projek, agensi pelaksana, jadual pembinaan dan hasil yang dijanjikan.
Jika berlaku perubahan dasar, kekangan kewangan atau isu teknikal, kerajaan perlu menerangkannya secara terbuka serta menyatakan langkah pembetulan yang akan diambil.
PERPADUAN tidak menuntut agar projek diteruskan tanpa mengambil kira undang-undang, keselamatan, nilai untuk wang atau prosedur perolehan.
Sebaliknya, PERPADUAN menuntut supaya apa-apa keputusan dibuat secara bertanggungjawab, berdasarkan alasan yang boleh diuji dan dengan mengambil kira kesan terhadap rakyat.
Projek yang masih diperlukan tidak seharusnya dibiarkan tanpa tarikh penyelesaian atau pelan alternatif yang munasabah.
Kerajaan juga wajar menjelaskan bagaimana kontrak yang telah melalui proses kelulusan dan menerima SST akan diurus sekiranya projek ditangguhkan atau diubah.
Sebarang hak kontraktual dan tuntutan bayaran yang sah perlu ditangani mengikut undang-undang serta terma kontrak, sementara kepentingan awam dan wang pembayar cukai terus dilindungi.
KERANGKA PERLEMBAGAAN PERSEKUTUAN
Perkara 109 Perlembagaan Persekutuan menetapkan kerangka pemberian tertentu kepada negeri-negeri, termasuk pemberian berkaitan penyenggaraan jalan negeri dan pemberian lain yang diperuntukkan mengikut undang-undang.
Bagi Sabah dan Sarawak, Perkara 112C dan 112D serta Bahagian IV dan V Jadual Kesepuluh memperuntukkan kerangka pemberian khas dan penyerahan hasil tertentu, tertakluk kepada formula, syarat dan mekanisme semakan yang berkenaan.
PERPADUAN menegaskan bahawa tidak semua projek pembangunan secara automatik dijamin oleh Perlembagaan.
Namun, perbelanjaan awam mesti diurus menurut undang-undang, dengan ketelusan dan akauntabiliti.
Kerajaan perlu membezakan antara pemberian yang bersandarkan peruntukan perlembagaan dengan projek khusus yang diluluskan melalui belanjawan atau program kementerian.
Penjelasan yang tepat akan membantu mengelakkan salah faham serta membolehkan rakyat menilai keputusan berdasarkan fakta.
PEMBERIAN KHAS 40 PERATUS SABAH
PERPADUAN meminta isu pemberian khas Sabah ditangani secara serius berdasarkan Perkara 112C dan 112D serta Bahagian IV Jadual Kesepuluh Perlembagaan Persekutuan.
Kerangka ini berkaitan pengiraan pemberian khas berdasarkan hasil bersih Persekutuan yang diperoleh dari Sabah berbanding asas hasil bersih tahun 1963, tertakluk kepada peruntukan dan mekanisme semakan yang ditetapkan.
PERPADUAN menggesa kerajaan Persekutuan dan kerajaan Sabah meneruskan proses penyelesaian berdasarkan data hasil yang boleh disemak, undang-undang dan keputusan mahkamah yang berkuat kuasa.
Rakyat perlu diberikan penerangan yang jelas tentang proses rundingan, asas pengiraan, tempoh yang terlibat dan langkah pelaksanaan.
Pemberian khas 40 peratus dan peruntukan bagi projek pembangunan ialah dua perkara yang berbeza; kemajuan dalam satu perkara tidak seharusnya menjadi alasan untuk mengabaikan perkara yang lain.
Bagi PERPADUAN, isu ini bukan semata-mata perdebatan angka atau kepentingan politik. Ia berkait dengan keupayaan Sabah merancang pembangunan, membiayai perkhidmatan awam dan mengurangkan jurang kemudahan asas.
Sebarang penyelesaian hendaklah menghormati Perlembagaan serta diterangkan kepada rakyat dengan data yang jelas.
JURANG PEMBANGUNAN DAN SEMANGAT MA63
Lebih enam dekad selepas pembentukan Malaysia pada 1963, masyarakat di beberapa kawasan Sabah dan Sarawak masih memerlukan penambahbaikan jalan raya, bekalan air bersih, bekalan elektrik, sekolah, kemudahan kesihatan dan capaian komunikasi.
Kekurangan infrastruktur boleh meningkatkan kos sara hidup, mengehadkan peluang pendidikan dan pekerjaan, serta menyukarkan akses kepada rawatan dan perkhidmatan kecemasan
.PERPADUAN berpandangan bahawa semangat Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) perlu diterjemahkan melalui kerjasama Persekutuan-negeri, penghormatan terhadap kerangka perlembagaan dan perancangan pembangunan yang dapat diukur hasilnya.
Sabah dan Sarawak ialah bahagian penting dalam Persekutuan Malaysia. Keperluan masyarakat di kedua-dua negeri wajar dipertimbangkan secara adil berdasarkan jurang infrastruktur, keterpencilan kawasan dan manfaat sebenar kepada penduduk.
Tuntutan ini bukan bertujuan mewujudkan permusuhan antara Sabah, Sarawak dan Semenanjung. Sebaliknya, pembangunan yang lebih seimbang akan mengukuhkan perpaduan negara kerana rakyat dapat melihat bahawa keperluan mereka diambil kira dan sumber awam diagihkan dengan bertanggungjawab.
TUNTUTAN RASMI PERPADUAN
Kerajaan Persekutuan menerbitkan senarai lengkap projek yang terjejas, termasuk lokasi, nilai projek, agensi pelaksana dan status terkini.
Setiap projek disemak segera berdasarkan keperluan rakyat, terutama jalan luar bandar dan kemudahan asas yang kritikal.
Jadual pelaksanaan baharu, sumber pembiayaan dan agensi yang bertanggungjawab diumumkan secara telus.
Kedudukan peruntukan, komitmen kontrak dan sebab penangguhan atau pembatalan diterangkan dengan jelas.
Kerajaan negeri Sabah dan wakil rakyat diberi ruang mendapatkan penjelasan serta memantau tindakan susulan melalui saluran rasmi.
Isu pemberian khas Sabah ditangani mengikut Perlembagaan Persekutuan dan proses undang-undang yang sah.
Laporan kemajuan projek dikemas kini secara berkala supaya rakyat boleh menilai sama ada janji pelaksanaan benar-benar dipenuhi.
PERPADUAN menegaskan bahawa rakyat berhak mendapat jawapan yang jelas tentang projek yang diumumkan, diluluskan atau dinantikan sekian lama.
Kerajaan perlu membuktikan bahawa perancangan pembangunan, kelulusan kewangan dan proses pentadbiran diurus secara bertanggungjawab.
Jika terdapat masalah penyelarasan atau pengurusan peruntukan, langkah pembetulan, pihak yang bertanggungjawab dan jadual penyelesaian hendaklah dinyatakan.
PERPADUAN akan terus menyuarakan kepentingan rakyat Sabah dan Sarawak melalui saluran yang aman, sah dan demokratik.
Setiap keputusan kerajaan wajar dinilai berdasarkan ketelusan, pematuhan undang-undang dan manfaat nyata kepada masyarakat.
Rakyat tidak sepatutnya dibiarkan menunggu tanpa kepastian, khususnya apabila projek berkenaan berkaitan keselamatan, pendidikan, kesihatan dan kegiatan ekonomi.
